Denizlerin Prensi.. Kavraz Gemisi

15 Ocak 2018 Pazartesi, 12:48

1942 yılında Tirebolu Plajı’nda büyük bir geminin yapımına başlanır. Bu gemi, bugüne kadar yapılmış emsallerinden daha büyük, daha donanımlı olacak ve Karadeniz’i İstanbul Limanı’na, Avrupa’ya kadar uzanacak bir ticaret merkezi yapma yolunda ilk adımları atacaktı.

Kavraz Gemisi’nin omurga ağaçları, Hopuzluoğlu Ahmet Usta tarafından bir bir sıra ile dizilip, yapımına başlanır. Zamanın kısıtlı inşa teknikleri ile geminin yapımı tamamlanır. Denize indirme töreninde konuklara sunulan çeşit çeşit yemekler, tatlılar, etli pilavlar..Ardahanlı Ali Efendi’nin ilahi ve dualar okuyarak “Yol ver Allah, yol ver Allah” nidaları, “He ya mo” Yissa helessa” sesleri arasında Kavraz Gemisi, insan üstü bir çaba gösterilerek deniz ile buluşur.

Gemi o kadar büyüktür ki, plajın hemen önündeki ada ile kenardaki kayalıklar arasına sığmadığından, kayalıklara dinamit atılarak birkaç metre kesilerek  yeterli genişlik sağlanır.

Geliniz, bundan sonrasını, halen hayatta olup, bizleri engin bilgileriyle aydınlatan, Kavraz Gemisi’nin sahibi Eşref Boncuk’un oğlu Özer Boncuk’tan dinleyelim.

“Ben, Özer Boncuk..1933 doğumluyum. Annem ve babam da Tirebolu doğumlu Emine Durmuşoğlu ve Eşref Boncuk’tur. Babamın işi icabı ben, İstanbul Silivri, Selimpaşa Köyü’nde doğmuşum. Sonra İstanbul’a yerleşmişiz.

İkinci Cihan Harbi başladıktan sonra Almanların Trakya’ya yaklaşması üzerine 1941 senesinde Tirebolu’ya göç ettik. Tirebolu’ya gelişimizin bir sebebi de babamın ortaklarıyla beraber bir gemi yaptırmak projesi imiş. Babamın ortağı, armatörlerden Ahmet Kotil idi.

Geminin inşaatı yanılmıyorsam 1942 de başladı. Bu zamana kadar lüzumlu kereste temin edildi. O zamanlar bu tür işler hep elde yapılıyordu. Tirebolu’da iş makineleri ve elektrik yoktu. Keresteler dayım Mustafa Durmuşoğlu’nun kayın biraderi olan Hacı Ömer Nakipoğlu Ailesi’nin ormanı Kavraz’dan temin edilidi. (geminin adı oradan gelmekte) Geminin ustası, Ahmet adında bir Göreleli idi.

O zamanlar ormanlarda yol iz olmadığı için seçilen ağaçlar kesilip yontuluyor, kereste haline getirilip en yakın dereye atılıyor ve Harşıt Deresi’ne ulaşması sağlanıyordu. Harşıt’a ulaşan keresteler dere ağzında toplanıp sal haline getiriliyor, o salları da Ahmet Usta, (Durmuşoğlu) “şen” adlı küçük motoru ile geminin yapıldığı Seliyaz Kumluğu’na getiriyordu. Çünkü kara ulaşımı mevcut değildi. Ne yol ne de vasıta vardı.

Böylece gemimiz 1944 yazında tamamlandı. Denize indirilişi bir bayram havası içinde gerçekleşti. Geminin bütün makine aksamı İstanbul’dan gemiyle getiriliyordu. Ana makinesi İsveç malı olan iki silindirli SEFLE marka bir dizel motoru idi. 150 beygir gücünde idi. Bu motor İsveç’ten gelen son motor oldu. Çünkü harp başlamış ve sevkiyat durmuştu.

Babam Eşref Boncuk, çok iyi bir motorcu ve teknisyendi. Geminin bütün mekanik işlerini O yaptı. Geminin ağır makine parçaları mavnalarla geminin yanına kadar kumda çekilerek getiriliyor ve el vinçleri ile donanım yapılarak içeriye alınıyordu.

1944 yaz sonu Kavraz kızağa alındı. Denize kadar epey bir mesafe olduğundan palangalar döşenerek bütün Tirebolu halkının yardımı ile denize indirildi. Bu tarihe kadar Tirebolu’da bu büyüklükte bir gemi yapılmamıştı. Kavraz takriben 500 tonluktu. Resimde görüldüğü gibi gulet tarzında yapılmıştı.

Kavraz, denize indirildikten sonra ilk seferini Rize’den tomruk yükleyerek İstanbul’a yaptı. Geminin resimde görülmeyen ikinci direk ve davlumbazı (kaptan köşkü) İstanbul’da tamamlandı. Memleket dahilinde ve haricinde bir çok seferler yaptıktan sonra 1953 senesinde Romanya’dan yüklediği keresteleri Trieste’ye (İtalya’da) götürmek üzere giderken, Adriyatik Denizi’nde fırtınadan battı. Bari (İtalya) açıklarında batan gemide üç kişi de maalesef hayatını kaybetti. Bunlardan birisi de kaptan Hayrettin Kotil idi. İşte bizim Kavraz’ın hikayesi böyle..

Özer Boncuk..Makine yük. Mühendisi..

Kavraz’ın battığı haberi Tirebolu’da büyük üzüntü ile karşılanır. Kavraz Gemisi, Tirebolu halkının emeği, göz nuru, haklı gururu ve onurudur. Bizler her zaman bu geminin yapımında emeği geçen herkesi, bu uğurda terini akıtan, canını kaybeden kahraman insanları şükranla ve rahmetle anmaya devam edeceğiz.

Bizlere Kavraz Gemisi ile ilgili bu değerli bilgileri veren, yöremiz tarihine ışık tutan, Makine Yüksek Mühendisi Özer Boncuk ve ailesine mutlu, sağlıklı nice yıllar dileriz.

Incoming search terms:

  • Tirebolu kavraz gemisi

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir